Wagony motorowe typu A20DP czyli MBxd2

Wagony motorowe typu A20DP czyli MBxd2

Wagony motorowe typu A20DP czyli MBxd2

Wagony motorowe typu A20DP czyli MBxd2

Historia

W latach 80 -tych wagony silnikowe na polskich kolejach wąskotorowych reprezentowały pojazdy z różnych wytwórni (niektóre nawet przedwojenne).

W celu unowocześnienia taboru na kolejach wąskotorowych PKP zdecydowały się zamówić w zakładach “23 August” w Bukareszcie spalinowe zespoły trakcyjne przeznaczone na koleje o szerokości toru 750 i 1000 mm. Zespół składał się z czteroosiowego, dwukierunkowego wagonu motorowego oraz dwóch wagonów czteroosiowych wagonów doczepnych. Dwa pierwsze testowe egzemplarze na tor 1000 mm trafiły do Polski w 1985 roku. Zgodnie z normami PKP zostały oznaczone serią MBxd2 i otrzymały numery 301 i 302. Podczas próbnej eksploatacji w Gryficach i Piasecznie ujawniły się wady konstrukcyjne, część z nich zlikwidowano podczas produkcji kolejnych wagonów. Ogółem na PKP w latach 1985 -1987 trafiło 12 egzemplarzy na tor 1000 mm i 20 na tor 750 mm. W praktyce wagony MBxd2 były eksploatowane głównie solo bez wagonów doczepnych z powodu zbyt słabego układu chłodzenia silnika, który przy jeździe z dwoma wagonami doczepnymi na szlaku o nierównym profilu powodował przegrzanie silnika. Z tego powodu wagony MBxd2 z dwoma wagonami doczepnymi można było spotkać jedynie na Gdańskich Kolejach Dojazdowych gdzie w lokomotywowniach Nowy Dwór Gdański i Lisewo stacjonowały wagony o numerach: 210, 211, 212, 213, 220 i 221.

MBxd2 -212 + 2xBxhpi Wagony motorowe typu A20DP czyli Mbxd2
Widok prawie niespotykany – MBxd2 -212+dwa wagony doczepne serii Bxhpi jako pociąg specjalny relacji Nowy Dwór Gdański wąsk – Tuja. Fot Stanisław Schweizer.

Wagony serii MBxd2 dotrwały do końca eksploatacji przez PKP wszystkich kolei, na które trafiły a część z nich wróciła do służby po przejęciu niektórych kolei przez samorządy i uruchomieniu przewozów przez nowych operatorów.

W chwili obecnej w Polsce znajduje się 15 wagonów serii MBxd2 oprócz tego istnieją jeszcze 4 wraki tych wagonów. 5 egzemplarzy sprzedano za granicę.

Nie wyprodukowano żadnego wagonu na szerokość toru 785 mm ale w 2001 roku po zawieszeniu przez PKP przewozów na Śmigielskiej Kolei Dojazdowej stacjonujący tam wagon numer 223 trafił na Śląsk do warsztatów w Bytomiu Rozbarku gdzie został przekuty na tor 785 mm i trafił do Rud Raciborskich skąd w 2005 roku został sprzedany do Czech. W 2013 roku do Rud sprowadzono ze Śmigla kolejny wagon o numerze 218, po przekuciu na tor 785 mm planowane jest wprowadzenie tego wagonu do eksploatacji w Rudach. W 2014 roku do Bytomia trafił wagon MBxd2 -311 (szerokość toru 1000 mm), który również ma zostać przekuty.

Opis konstrukcji

Pudło wagonu jest konstrukcją samonośną. Szkielet składa się z kątowników, do których jest przymocowane poszycie z blachy stalowej. Niestety kiepska jakość tego materiału powoduje, że cała konstrukcja ma słabą wytrzymałość i jest wysoce podatna na korozję. Pierwsze dwa egzemplarze testowe nie posiadały przetłoczeń na ścianach pudła typowych dla późniejszych egzemplarzy.

Wagon jest oparty na dwóch dwuosiowych wózkach o bezwidłowym prowadzeniu osi i podwójnym usprężynowaniu z wykorzystaniem amortyzatorów hydraulicznych. To nowatorskie jak na polskie wąskotorówki rozwiązanie nie było udane gdyż zbyt miękkie amortyzatory powodowały kołysanie wagonu przy jeździe po nierównym torze (co na polskich wąskotorówkach było i jest powszechne) i przy zbyt dużej prędkości.

Układ hamulcowy stanowi hamulec powietrzny Knorra działający na wszystkie osie wagonu. Wózek napędowy jest wyposażony w piasecznice.

Układ napędowy składa się z silnika wysokoprężnego RABA D2156HMU o mocy 192KM pozwalającej na ciągnięcie dwóch wagonów doczepnych jednak słabe chłodzenie silnika zwykle nie pozwalało na taką eksploatację. Napęd jest przenoszony przez przekładnię hydrauliczną 16HRS.

Wnętrze wagonu jest podzielone na dwie kabiny maszynisty, dwa przedziały pasażerskie o różnej długości oraz znajdujące się na końcach i pomiędzy przedziałami pasażerskimi przedsionki. Połowę powierzchni krańcowych przedsionków stanowią kabiny maszynisty a w większym przedziale pasażerskim znajdują się przedział ustępowy i przedział instalacji grzewczej. Dostęp do wnętrza wagonu umożliwiają drzwi znajdujące się w środkowej części pudła oraz z lewej strony krańcowych przedsionków. Siedzenia są drewniane, wyjątkiem jest wagon MBxd2 -226, który w 2009 roku przeszedł “modernizację” i otrzymał siedzenia półmiękkie.

Ogrzewanie wagonu w przeciwieństwieństwie do większości podzespołów wagonów A20DP jest dość archaiczne gdyż nie różni się od ogrzewania wagonów osobowych typu 1Aw i 3Aw. Jest to instalacja ogrzewania wodnego z piecem węglowym.

Malowanie

Wagony MBxd2 podczas eksploatacji na PKP posiadały malowanie fabryczne – białe/kość słoniowa z czerwonymi pasami, również drzwi były pomalowane na czerwono. Na ścianach czołowych pas środkowy posiadał załamanie, z jednej strony było namalowane oznaczenie zaś z drugiej nazwa producenta “Faur”, którą czasem zamieniano na napis “PKP” choć tylko w przypadku wagonów na tor

1000 mm. Pod koniec lat 90 – tych na kolejce śmigielskiej dokonano modyfikacji malatury w wagonie MBxd2 -222 zamieniając kolor czerwony na zielony, wagon ten do dziś posiada takie malowanie. Kolejna zmiana schematu powstała w Ełku gdzie w wagonie MBxd2 -220 zamieniono kolor biały na żółty a w wagonie 225 zamieniono kolor czerwony na niebieski. Prawdziwej rewolucji w malowaniu MBxd2 dokonało Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych, które w latach 2002 -2010 prowadziło przewozy na Śmigielskiej Kolei Dojazdowej. Dwa śmigielskie wagony MBxd2 -218 i 226 zostały całe pomalowane na czerwono a na ścianach bocznych dodano wielkie logo SKPL. Podobną zmianę kolorystyki przeszedł pleszewski MBxd2 -216.

MBxd -212
MBxd2 -212 – przykład typowego na PKP malowania fabrycznego.
MBxd2 -216 w malowaniu SKPL
MBxd2 -216 w malowaniu SKPL – szlak Pleszew wąsk – Pleszew Miasto. Fot. Stanisław Schweizer.

Wagony serii MBxd2 w Krośniewicach

Z racji tego, że lokomotywownia Krośniewice uruchamiała znaczną ilość pociągów osobowych w 1986 roku na stan WMD Krośniewice trafiło 5 egzemplarzy o numerach: 214, 215, 217, 219 i 224, później pojawił się jeszcze wagon 229.

Wagony okazały się bardzo zawodne i nie zawsze zdatne do eksploatacji

Stąd w Krośniewicach w użyciu pozostawały rodzimej produkcji wagony motorowe serii MBxd1 oraz parowozy Px48. Do końca eksploatacji Krośniewickiej KD przez PKP dotrwał w stanie czynnym jedynie wagon 224 . Był on używany również w latach 2002 -2008 kiedy operatorem był SKPL. Obecnie wagon ten wciąż znajduje się w Krośniewicach. Wagon 229 został w 2000 roku przekazany do Środy Wielkopolskiej skąd później trafił do Śmigla. W 2012 roku w wyniku przetargu ogłoszonego przez Starostwo Powiatowe w Gnieźnie – właściciela MBxd2 -229 wagon został złomowany.

Pozostałe krośniewickie MBxd2 o numerach: 214, 215, 217 i 219 zostały odstawione jeszcze w latach 90 -tych, od tamtego czasu były jedynie źródłem części zamiennych do innych wagonów i obecnie są całkowicie rozszabrowane przez złodziei, niektóre nie posiadają wózków i są postawione na wagonach transporterach.