Wagony osobowe typu 3Aw

Wagony osobowe typu 3Aw

Wagony osobowe typu 3Aw

Wagony osobowe typu 3Aw

Historia

W drugiej połowie lat 50-tych w zakładach “Pafawag” we Wrocławiu rozpoczęto produkcję czteroosiowych wagonów osobowych na tor 750 mm. Wagony te oznaczone jako typ 2Aw były przeznaczone na eksport do ZSRR. Podczas testów okazało się, że wagony te przy większej prędkości miały niespokojny bieg. Po zastosowaniu nowych wózków co skutkowało zmianą oznaczenia typu na 3Aw wagony trafiły do produkcji seryjnej. W latach 1958-1960 zakłady we Wrocławiu opuściło około 500 egzemplarzy przeznaczonych na eksport do ZSRR i 75 dla PKP. Wagony 3Aw trafiły na niemal wszystkie koleje wąskotorowe szerokości toru 750 mm w Polsce. Na PKP zostały one oznaczone serią Bx później Bxhpi. W większości przypadków jeździły w składach prowadzonych parowozami, później lokomotywami Lxd2, zdarzały się jednak kolejki gdzie wagony 3Aw były doczepami do wagonów motorowych. Gdy w 1964 roku w Pleszewie przebudowano wagon osobowy typu 1Aw na motorowy MBxd1-161 był on testowany z dwoma wagonami doczepnymi typu 3Aw jednakże problemy z układem przeniesienia napędu wagonie motorowym wagony 3Aw nie były doczepiane do wagonów motorowych serii MBxd1 (numery 162-169) produkowanych w Krośniewicach. Inaczej przedstawiała się sytuacja na Gdańskich Kolejach Dojazdowych gdzie w latach 1958-1968 w warsztatach w Lisewie budowano dwuosiowe wagony motorowe typu Mw63 oznaczone serią MBd1.

Te wagony wraz z czterema przedwojennymi wagonami typu W3M produkcji “Zakładów Ostrowieckich” były podstawowymi pojazdami na GKD obsługującymi ruch pasażerski. Prawdziwym symbolem żuławskiej wąskotorówki stały się więc dwuosiowe wagony motorowe z jednym lub dwoma wagonami doczepnymi typu 3Aw. Taki widok nie był jednak wyłączną domeną Żuław gdyż kilka egzemplarzy wagonów MBd1 trafiło na Hrubieszowską Kolej Dojazdową do lokomotywowni Werbkowice. Tam również kursowały z wagonami 3Aw. Oprócz składów pociągów osobowych na niektórych kolejach wagony Bxhpi- 3Aw były wagonami ratunkowymi- jeden z takich wagonów był eksploatowany w Krośniewicach pod koniec lat 80-tych.

Wagony 3Aw były eksploatowane do początku lat 90-tych choć na niektórych kolejkach zostały już wcześniej wyparte przez importowane z Rumunii wagony typu A20DP/A208P.

Obecnie w Polsce zachowało się 13 egzemplarzy z czego jeden znajdujący się w Jędrzejowie przebudowano na wagon letni. 2 egzemplarze znajdują się w Krośniewicach.

Opis konstrukcji

Konstrukcja wagonu składa się ze stalowej ostoi umieszczonej na dwóch wózkach.

Do ostoi jest przymocowany szkielet pudła z profili stalowych, do którego jest przytwierdzone poszycie z blachy stalowej.

Jeden z rogowskich 3Aw Wagony osobowe typu 3Aw
Jeden z rogowskich 3Aw podczas remontu kapitalnego, widoczny szkielet pudła.
Fot. Stanisław Schweizer.

Wewnętrzne poszycie jest drewniane. Wagon posiada 39 miejsc siedzących. Dostęp do wnętrza umożliwiają dwie pary drzwi otwieranych do wewnątrz umieszczonych na końcach pudła. Drzwi umożliwiają bezpośredni dostęp do przedsionków a stamtąd do przedziału pasażerskiego.

Wagony osobowe typu 3Aw
Przedział pasażerski.

Wagony osobowe typu 3Aw
Przedział ustępowy.

Część powierzchni przedziału zajmują przedziały: ustępowy i instalacji grzewczej, do których dostęp jest możliwy z przedsionków.

Wózki wagonu posiadają dwustopniowe usprężynowanie, zestawy kołowe wyposażono w łożyska toczne. Wagon jest wyposażony w hamulec zespolony systemu Westinghouse`a oraz uruchamiany za pomocą korby hamulec ręczny.

System grzewczy stanowi instalacja ogrzewania wodnego z piecem węglowym umieszczonym w przedziale instalacji grzewczej.

Instalacja elektryczna jest zasilana z prądnicy umieszczonej na przedłużonej ramie jednego z wózków. Prądnica jest połączona z jedną z osi za pomocą pasa napędowego. Energia elektryczna jest magazynowana w akumulatorach umieszczonych pod podwoziem. Długość wagonu wynosi 15,04 m. Prędkość konstrukcyjna wagonu 3Aw wynosi 60 km/h.

Malowanie

W związku z przewidywaną eksploatacją jako wagony doczepne dla wagonów motorowych pierwszy schemat malowania był identyczny ze schematem wagonów MBd1 i MBxd1 czyli kremowo-granatowy. Z czasem wagony zaczęto malować na zielono-oliwkowo z szarym lub białym dachem i to właśnie w takim malowaniu dotrwały ostatnie wagony 3Aw eksploatowane na PKP. Obecnie wiele z zachowanych egzemplarzy posiada malowanie znacznie odbiegające od realiów historycznych, zdarzają się jednak pozytywne przykłady jak wagon Bxhpi 1908 znajdujący się w Rogowie pomalowany w pierwszy kremowo-granatowy schemat czy Bxhpi 1953 ze Środy Wielkopolskiej posiadający dzięki TPKŚ “Bana” malowanie oliwkowe.

Wagony osobowe typu 3Aw
Bxhpi 1953

Oznaczenia

Początkowo wagony typu 3Aw oznaczono serią Bx. Z początkiem lat 60-tych oznaczenie serii zmieniono na Bxhpi. Oprócz oznaczenia serii wagony posiadały także numer inwentarzowy początkowo 4-cyfrowy, następnie 12-cyfrowy.

Wagony typu 3Aw w Krośniewicach

Bxhpi 00380024411-7

Wagon ten należy do Urzędu Miasta i Gminy Krośniewice przy współużytkowaniu przez Towarzystwo Przyjaciół Krośniewickiej Kolei Dojazdowej.

3Aw Krośniewice Wagony osobowe typu 3Aw
3Aw UMiG Krośniewice oraz TPKKD

Bxhpi 1928

Wagon ten należy do Stowarzyszenia Krośniewickiej Kolei Wąskotorowej, został sprowadzony w 2009 roku z Piotrkowa Trybunalskiego. Niestety nie tylko powłoka malarska ale również samo poszycie i struktura wagonu wymagają naprawy.

3Aw SKKW
3Aw SKKW